Voor TekstNet, hét tijdschrift over tekst en communicatie (2024-3) schreef ik een artikel over de toekomstbestendige tekstschrijver. Je leest de tekst hieronder.

Moeten we als tekstschrijvers bang zijn voor de gevolgen van AI? Welnee, zegt Petra Lubbers. Als tekstschrijver omarmt zij de laatste AI-ontwikkelingen juist en ze profileert zichzelf tegenwoordig zelfs als ‘AI-granny’. Ze deelt haar ervaringen en geeft tips.

“Nee joh, dat loopt zo’n vaart niet”, zei mijn man, toen ik begin 2023 zenuwachtig werd vanwege de snelle opkomst van AI en de mogelijke gevolgen voor tekstschrijvers. Ik wilde hem toen graag geloven.

Een half jaar later begon ik toch aan zijn woorden te twijfelen. Wat moest ik doen? Oogkleppen opzetten en doorgaan met oldschool tekstschrijven? Of in het diepe van de kunstmatige intelligentie (AI) duiken? Ik koos voor het laatste. Omdat ik van nieuwe dingen hou en omdat ik de boot niet wilde missen. Want de AI-boot heeft er aardig de vaart in.

Van recept tot date

Ik maakte een ChatGPT-account aan en ging experimenteren. Eerst met leuke testdingen, zoals recepten maken van ingrediënten die in de koelkast lagen. Of een originele date verzinnen met mijn man, met wie ik in het beruchte zevende jaar zit. Maar toen werd het tijd voor het echte werk. Ik las, bekeek en beluisterde van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat boeken, artikelen, video’s en podcasts. Werd lid van een AI-community, deed cursussen en twijfelde.

Over mijn leeftijd bijvoorbeeld. Wie zit er nou te wachten op een oma (ja, dat ben ik) die jou komt vertellen over nieuwe technologie? Moest ik niet gewoon mijn tijd uitzitten en hopen of bidden dat ik het tot mijn pensioen kon volhouden zonder AI? Ik besloot het tegendeel te bewijzen en mijn leeftijd (56) uit te buiten en met een gezonde dosis zelfspot en met de AI-tool Midjourney mijn alter ego te maken: AI-granny. Mijn kleurrijke extraverte sister. Samen met haar zou ik gelijkgestemden leren hoe ze snel en slim content kunnen maken met AI.

Dat klinkt makkelijk, maar dat was het niet. Mijn hele bedrijf moest op de schop. Ik had een nieuwe website, een betaalsysteem, een geautomatiseerd mailsysteem en een expert voor mijn advertenties nodig én ik moest leren met al die nieuwe software te werken. Verder moest er natuurlijk een cursus worden gemaakt. Ik zette enquêtes uit onder de doelgroep, nam video’s op (horror) en moest mezelf leuk laten zien op socials (horror in het kwadraat), want er was een nieuwe vorm van marketing nodig die zich hoofdzakelijk online afspeelt.

Perfecte prompts

Ook inhoudelijk moest ik aan de slag. Ik volgde een aantal cursussen bij PromptGorillas over het schrijven van de perfecte prompts (vragen en opdrachten voor AI) voor het maken van teksten en afbeeldingen. Ik investeerde maandenlang elk weekend en elke avond om de boel op poten te zetten en maakte een nieuw aanbod dat bestond uit:

• zelf leren (online trainingen)
• samen leren (trainingen op locatie)
• niet leren (het maken van content uitbesteden)

Tijdens dat proces ontdekte ik dat AI (in dit geval ChatGPT) vooral je perfecte assistent kan zijn, met wie je lekker samenwerkt en eindeloos kunt sparren. Of je stagiair aan wie je rotklusjes kunt uitbesteden. Het is niet je vervanger als je ziek bent.

Omdat de meeste tekstschrijvers net als ik verschillende soorten opdrachten uitvoeren, maakte ik een legertje persoonlijke assistenten. Custom GPT’s heten die. Zo is de één een creatieve tekstschrijver, de ander een notulist en de derde een tenderschrijver. Allemaal hebben ze hun eigen vaardigheden en instructies. Bij elke tekst zet ik dus een passende assistent in. De tekstschrijver helpt bij het verbeteren van de structuur, de notulist zet geluidsbestanden om in een verslag en de tenderschrijver helpt bij het SMART formuleren van aanbestedingsdocumenten. Overigens zijn er ook kant-en-klare GPT’s die je in kunt zetten. Zo heb ik er bijvoorbeeld één die webpagina’s checkt en verbeteringen adviseert en een ander die persona’s schrijft.

Tegenstanders en AI

Vervolgens deelde ik de plannen over mijn zakelijke switch met de wereld. AI-granny was mateloos populair, mijn ideeën over AI soms wat minder. Zoals bij elke verandering zijn er early adopters (ik), mensen die er fel tegen zijn en alles daartussenin. De weerstand begrijp ik in veel gevallen wel. Er zijn risico’s op gebied van veiligheid en privacy. Generatieve AI heeft impact op het milieu en de werkomstandigheden van de mensen die AI mogelijk maken zijn soms ronduit slecht. Ik maak als verweer dan weleens een flauw grapje over het feit dat ik maar één kind heb (de ergste milieuvervuilers) en geen vlees eet, maar dat zijn eigenlijk dooddoeners, waarmee ik mijn eigen AI-schaamte verdring. Want die schaamte of twijfels heb ik wel degelijk.

Hoe ik daarmee omga? AI gaat niet meer weg, dus boycotten heeft weinig zin. Wel kun je AI zo efficiënt en duurzaam mogelijk inzetten. Gebruik bijvoorbeeld waar mogelijk een zoekmachine als Google en vraag niet alles aan ChatGPT, want Google verbruikt veel minder energie. Leer goede prompts schrijven, zodat je niet eindeloos hoeft door te prompten en snel het juiste antwoord hebt. En blijf ook zélf denken. Dat is minder vervuilend dan alles klakkeloos aan AI vragen.

Survival of the fittest

Mijn persoonlijke mening: als tekstschrijver overleef je AI met de ‘survival of the fittest’-theorie van Darwin. Die gaat overigens niet over de meest fitte tekstschrijver, maar over de tekstschrijver die zich het meest aan zijn of haar omgeving heeft aangepast. Want of je nou wilt of niet: AI verdwijnt niet uit die omgeving.

Maak zelf je afwegingen over hoe jij AI wilt inzetten. Verwerp het niet direct, maar kijk hoe het jouw werk leuker of makkelijker kan maken. AI gaat je werk niet volledig overnemen, maar kan wel bepaalde onderdelen efficiënter maken, zodat je meer tijd overhoudt voor het leuke(re) deel van je werk. Denk bijvoorbeeld aan repetitieve taken zoals het controleren van spelling en grammatica, het maken van samenvattingen van lange teksten, het verzamelen van input of het brainstormen over een opzet van je tekst.

Zorg dat je weet waar je het over hebt en ken de voor- en nadelen, zodat je een gerichte keuze kunt maken. En onthoud: AI vervangt geen mensen, maar mensen die met AI kunnen werken vervangen wel mensen die dat niet kunnen.

Disclaimer: dit stuk is niet door AI geschreven. Wel liet ik ChatGPT de tekst checken op fouten.

Tips voor het gebruik van AI bij het maken van tekst

1. Inventariseer al je taken. Houd de krenten uit de pap voor jezelf en delegeer repeterende taken die je niet leuk vindt of die onnodig veel tijd kosten aan AI. Laat AI bijvoorbeeld je spelling en grammatica checken, omdat je zelf blind wordt voor je eigen typfouten. Vraag feedback op je tekst, want echt: jij bent ook niet alwetend en twee weten meer dan één.
2. Weet van tevoren wat je van AI wilt. Ga niet in het wilde weg zitten prompten en fijnslijpen, maar bouw je vraag aan AI (je prompt dus) gestructureerd op. Alleen dan werkt het efficiënt en is je uitkomst beter dan middelmatig.
3. Blijf zelf denken. ChatGPT is niet 100% betrouwbaar en ‘hallucineert’ als hij het antwoord niet goed weet, dus check de uitkomsten goed.
4. Zorg voor eenheid in je teksten door een instructie te maken die ChatGPT bij al je teksten gebruikt. Bijvoorbeeld over jouw tone of voice, die aansluit bij je organisatie en doelgroep en die geen slechte vertalingen of gruwelwoorden bevat. In mijn instructie staat bijvoorbeeld dat de woorden ‘passie’ en ‘verbinding’ niet in de tekst mogen voorkomen.
5. Gebruik AI om inspiratie op te doen. Als je vastzit bij het schrijven, kan AI je helpen met ideeën en creatieve invalshoeken. Vraag ChatGPT bijvoorbeeld om een lijst met mogelijke onderwerpen of om een alternatieve verhaallijn. Dit helpt je om vanuit een frisse invalshoek naar je tekst te kijken. Zorg wel dat je altijd zelf kritisch blijft en de ideeën aanpast, zodat ze passen bij jouw stijl en doelgroep.
6. En in alle gevallen: werk veilig. Zet bijvoorbeeld je privacy-instellingen in ChatGPT goed, upload geen vertrouwelijke informatie en haal (bedrijfs)namen uit je input voor ChatGPT. Die voeg je later weer toe aan je Word-document.

Neem een abonnement op Tekstblad